Bệnh teo cơ ở người lớn tuổi không chỉ làm suy giảm khả năng vận động mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về sức khỏe. Quá trình mất cơ diễn ra âm thầm theo thời gian và trở nên nghiêm trọng hơn nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Do đó, việc nhận thức rõ nguyên nhân và tìm kiếm giải pháp phòng ngừa là chìa khóa để duy trì sức khỏe cơ bắp lâu dài.
I – Giới thiệu về bệnh teo cơ ở người lớn
Teo cơ (Sarcopenia) là bệnh về cơ xương được xác định qua hiện tượng mất dần khối lượng và sức mạnh cơ khiến chức năng vận động suy yếu. Thông thường, bệnh khởi phát ở độ tuổi khoảng 75 nhưng có thể xuất hiện sớm từ 60 tuổi hoặc muộn hơn tùy vào thể trạng từng người.
Càng lớn tuổi, nguy cơ suy yếu cơ bắp càng gia tăng khiến người cao tuổi dễ bị mất thăng bằng, té ngã và gãy xương. Nếu các đối tượng ít vận động thể chất hoặc có chế độ ăn uống không phù hợp thì chứng mất cơ diễn ra nhanh chóng. Hiện tượng mất cơ ở người cao tuổi còn nhận biết thông qua các dấu hiệu dưới đây:
- Khối lượng cơ và sức mạnh của cơ thấp nên gặp khó khăn khi cầm nắm đồ vật.
- Thao tác chậm chạp, dễ kiệt sức và ít hứng thú với các hoạt động thể chất.
Ngoài ra, nếu cơ thể mắc các bệnh lý khác cũng gây nên hiện tượng chậm chập, kiệt sức, không hứng thú với các hoạt động. Khi phát hiện các dấu hiện trên thì người lớn tuổi cần thực hiện thăm khám tại đơn vị uy tín để chẩn đoán chính xác bệnh.
Chứng mất cơ ở người lớn tuổi khiến các hoạt động sinh hoạt trở nên khó khăn
II – Nguyên nhân gây bệnh teo cơ ở người già
Bệnh teo cơ ở người lớn tuổi xảy ra chủ yếu do chu trình lão hoá của cơ thể. Ngoài ra, hiện tượng mất cơ ở người cao tuổi còn bắt nguồn từ các yếu tố dưới đây:
1. Lối sống ít vận động, nằm lâu 1 chỗ
Khi cơ thể vận động liên tục thì hệ cơ sẽ dần suy yếu, làm tăng nguy cơ teo cơ và giảm chức năng vận động. Việc ngồi quá lâu và kéo dài nhiều giờ liên tục khiến cơ bắp và các cấu trúc khác của cơ thể mất dần khả năng thích nghi với các hoạt động như đi lại, chạy, nhảy hay thậm chí là đứng vững.
Bên cạnh đó, nếu người cao tuổi phải nằm yên trên giường trong thời gian dài do bệnh tật hoặc sau một chấn thương thì nguy cơ teo cơ cũng tăng cao. Khi bị teo cơ mà nằm lâu 1 chỗ trong thời gian dài, không vận động thì khả năng phục hồi sẽ thấp.
2. Dinh dưỡng không hợp lý
Chế độ ăn uống không cung cấp đủ calo và protein là yếu tố chính dẫn đến suy giảm khối lượng cơ ở người già. Hiện tượng này xuất phát từ 2 nhân tố chính dưới đây:
- Chán ăn do tuổi tác: Khi càng lớn tuổi, hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả cộng với việc xuất hiện những bệnh lý về răng và nướu khiến việc ăn uống trở nên khó khăn. Cùng với đó là sự thay đổi vị giác khiến người già đắng miệng chán ăn. Vì vậy họ dễ có xu hướng ăn ít, bỏ bữa hoặc không quan tâm đến việc bổ sung đủ dưỡng chất thiết yếu.
- Mất cảm giác thèm ăn sau khi mắc bệnh: Sau khi trải qua đợt bệnh kéo dài đặc biệt bệnh liên quan đến nhiễm trùng, chấn thương hoặc phẫu thuật thì người lớn tuổi có cảm giác mệt mỏi, ăn uống kém hơn bình thường. Lúc này hệ miễn dịch suy giảm, khả năng hấp thụ dinh dưỡng bị ảnh hưởng đi kèm việc ít vận động khi dưỡng bệnh khiến khối lượng cơ hao hụt nhanh chóng.
Người già có chế độ dinh dưỡng không hợp lý dễ dẫn đến mất cơ
3. Béo phì
Béo phì là yếu tố hàng đầu dẫn đến bệnh teo cơ ở người lớn tuổi. Cơ thể thừa cân không chỉ ảnh hưởng đến khả năng vận động mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như cao huyết áp, rối loạn mỡ máu và tiểu đường.
Ngoài ra, các đề kháng insulin có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình teo cơ ở người già do lão hóa. Vì vậy khi người vận động ít thì lượng mỡ dư thừa tích tụ nhiều tại vùng bụng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý, sức khoẻ giảm sút nhanh.
4. Vấn đề lão hoá
Mất cơ ở người cao tuổi là hệ quả không thể tránh của quá trình lão hóa tự nhiên gây tác động đến thể trạng và tăng nguy cơ chấn thương. Khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hoá thì cơ bắp, sức mạnh và sức bền giảm sút. Điều này khiến quá trình di chuyển khó khăn, khả năng giữ thăng bằng kém.
Lúc này các vị trí như tay, chân bị mất sức, yếu ớt nên người cao tuổi dễ bị té ngã, không có sức để giữ trọng lượng cơ thể. Thậm chí các hoạt động sinh hoạt cá nhân như cầm, nắm đồ vật trở nên khó khăn khiến sức khoẻ tổng thể giảm sút.
III – Cách hạn chế mất cơ ở người lớn tuổi
Teo cơ ở người già là quá trình tự nhiên nhưng có thể làm chậm quá trình đó thông qua chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp. Dưới đây là gợi ý của chúng tôi mà bạn có thể tham khảo:
1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý
Theo khuyến nghị cho người Việt Nam, cơ thể người lớn tuổi cần cung cấp năng lượng từ 1600 – 1900 calo/người/ngày. Trong khi đó càng lớn tuổi thì nhu cầu dinh dưỡng giảm sút, người già không có hứng thú với việc ăn uống.
Vì vậy để duy trì chỉ số BMI là 18,5 – 22,9 và ngăn ngừa bệnh teo cơ ở người lớn tuổi cần đáp ứng dinh dưỡng như sau:
- Chất đạm có giá trị sinh học cao: Khối lượng và sức mạnh cơ bắp bị suy giảm bắt nguồn từ chế độ ăn uống thiếu khoa học. Trong đó, protein đóng vai trò thiết yếu trong việc phân hủy thành các axit amin và sử dụng phát triển cơ bắp. Các thực phẩm giàu protein cần được bổ sung trong chế độ ăn của người già bao gồm: thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa, có loại họ đậu,….
- Chất béo: Nhóm chất béo bão hòa giúp cải thiện sức khỏe thị giác, não bộ ở người lớn tuổi mà còn tác động tích cực đến sự phát triển của cơ bắp. Trong thực đơn cần bổ sung nguồn axit béo omega 3 dồi dào có trong các loại hải sản như: cá (cá hồi, cá trích, cá cơm, cá thu), nghêu, sò, hàu, quả bơ, hạt chia,…
- Vitamin và khoáng chất: Nhóm vitamin (A,D,E,K,B,C) và khoáng chất là nguồn dinh dưỡng cần thiết cho mọi hoạt động của cơ thể. Trong đó vitamin D, B12, C, E có vai trò duy trì sức mạnh và chức năng, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do và lão hóa. Các thực phẩm ưu tiên lựa chọn trong chế độ ăn hằng ngày: rau xanh, quả, các loại hạt,….
Hiện nay, Nutridream Drink là sản phẩm dinh dưỡng y học chuyên biệt, giàu năng lượng (400 kcal/200ml), giàu protein (20g/200ml) giúp duy trì và bảo vệ khối cơ hiệu quả. Sản phẩm cung cấp 100% đạm sữa bò giá trị sinh học cao, đồng thời bổ sung 28 loại vitamin và khoáng chất thiết yếu giúp bệnh phục hồi nhanh chóng.
Nutridream Drink có thể tích nhỏ nhưng đáp ứng đủ các dưỡng chất quan trọng hỗ trợ chứng teo cơ ở người già, người bệnh và rút ngắn thời gian hồi phục. Đặc biệt sản phẩm có kết cấu lỏng và 2 vị vanilla – Chocolate hấp dẫn giúp người lớn tuổi sử dụng dễ dàng, kích thích vị giác hiệu quả.
NutriDream Drink thể tích nhỏ nhưng cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết cho người già
2. Tập luyện thể dục thể thao
Khi cơ thể vận động, các sợi cơ tiến hành co giãn, kích thích sản sinh các yếu tố tăng trưởng. Hoạt động này giúp gia tăng sức mạnh và làm tăng ảnh hưởng của các hormone thúc đẩy tăng trưởng.
Các tín hiệu tích cực giúp tế bào cơ thể thích nghi, mở rộng nhóm cơ hiện có và phát triển nhóm cơ mới. Vì vây người già cần đi bộ hoặc tập các bài vận động nhẹ nhàng hoặc chơi các bộ môn phù hợp với độ tuổi.
Người cao tuổi có thể lựa chọn các bài tập phù hợp như thể dục nhịp điệu, rèn luyện sức bền (đi bộ), bài tập thăng bằng (yoga), bài tập kháng lực (nâng tạ)… Ngoài ra, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người lớn tuổi nên tập thể dục 150 phút mỗi tuần với cường độ tập luyện từ 20 – 30 phút hoặc tùy theo khả năng, nhu cầu của bản thân.
Bệnh teo cơ ở người lớn tuổi diễn ra trong thời gian dài gây suy giảm tuổi thọ và chất lượng cuộc sống. Để cơ thể khỏe mạnh khi bước vào giai đoạn lão hoá thì cần phải ăn uống đầy đủ, bổ sung thêm các chất dinh dưỡng để chống lại chứng teo cơ.